Właściwie prawie wszystkie informacje zawarte w „Planecie Kaukaz” to jedno wielkie zaskoczenie. Bo ile tak naprawdę przeciętny człowiek w Polsce wie o Dagestanie, Inguszetii, Karaczajo-Czerkiesji i wszystkich miejscach, które dzięki niej możemy poznać? Co wiemy o Czeczenii poza tym, że ciągle walczą z Rosją, a jej mieszkańcy nazywani są terrorystami podkładającymi bomby i zabijającymi niewinnych?

Jaki obraz współczesnej Rosji ma w głowie przeciętny Polak? Sądzę, że bardzo niejasny. Z jednej strony „Kryminalnaja Rasija”, kraj wielkiej biedy, alkoholu, bezdomnych dzieci, wenerycznych chorób itd. Z jakąż zachłannością nasi rodacy rzucają się jednak na zupełnie inny jej wizerunek. Na informacje, ile się
tam sprzedaje luksusowych samochodów, jakie wille i pałace się stawia… Nie mogę się oprzeć wrażeniu, że ta lukrowana Rosja wypiera coraz bardziej z naszej świadomości tę Rosję prawdziwą, mamy więc jeszcze kolejne miejsce, w którym jest podobno lepiej niż u nas.

W reportażach Jacka Hugo-Badera bardzo podoba mi się uważność, z jaką autor przygląda się pojedynczym ludziom. Jego trafne, przenikliwe spostrzeżenia, jego zainteresowanie losem konkretnej jednostki wplątanej w wir historii, popełniającej błędy czy odnoszącej sukcesy.

Porażająca jest posowiecka rzeczywistość, którą opisuje Jacek Hugo-Bader. Przytoczmy kilka wymownych liczb i faktów: w Rosji około 4 milionów ludzi nałogowo bierze narkotyki, drugie tyle to alkoholicy (w tym cierpiący na tytułową „białą gorączkę”, czyli obłed opilczy nazywany po rosyjsku zapojem), a płatne usługi seksualne w samej tylko Moskwie świadczy 100 tys. kobiet. Rosja przoduje w liczbie zabójstw i samobójstw, każdego dnia ginie tam półtora tysiąca ludzi. A mężczyźni wolą złapać AIDS, niż używać prezerwatyw, które obniżają ich poczucie wartości i męskości.

Czy za ZSRR można tęsknić? Owszem, w dodatku wydaje się to tęsknota całkiem uzasadniona. Obywatele byłego Kraju Rad nie odnajdują się w nowej rzeczywistości. Tęsknią za ustalonym z góry porządkiem, za celem, który mieli w czasach, gdy najważniejszym zadaniem człowieka miało być budowanie socjalizmu.

Już pierwsze rozdziały książki nie pozostawiają złudzeń – to nie sielanka. Wyruszając z całkiem jeszcze „ludzkiej” Moskwy, wkraczamy w świat pełen pijaków, narkomanów, prostytutek… Hugo-Bader bez cienia zażenowania opisuje wszelkie patologie. Szybko okazuje się, że stanowią one smutną, rosyjską codzienność.