Na Kołymie reporter spotyka postaci reprezentujące różne grupy etniczne, profesje oraz środowiska – między innymi: bajecznie bogatych oligarchów, myśliwych, drobnych poszukiwaczy złota, szamanów, kryminalistów i byłych zesłańców. Bader posiada niebywały dar bratania się z wszystkimi napotkanymi ludźmi. Potrafi słuchać, co sprawia, że rozmówcy chętnie się przed nim otwierają. Potrafi też pić, ponieważ bez wódki ciężko się rozmawia z obywatelami Rosji, bez względu na to, czy są to etniczni Rosjanie czy reprezentanci autochtonicznych plemion syberyjskich.

Syberia to bezkresne pustkowia, wieczna zmarzlina, nieprzenikniona tajga. To miejsce, w którym piękno natury spotyka się ze śladami ogromnego cierpienia, ze zniewoleniem, zapomnieniem, szaleństwem i poddaniem. To kraina, która jest zarazem wszystkim i niczym, fragmentem świata zawieszonym już na zawsze pomiędzy piekłem a niebem.

Syberia w epoce komunizmu była nie tylko krainą obozów, ale również miejscem, w którym rodziły się i upadały najbardziej szalone naukowe pomysły: odwrócenie biegu rzek syberyjskich celem nawodnienia nimi suchych obszarów centralnej Azji; stopienie wiecznej zmarzliny za pomocą energii nuklearnej; napędzanie elektrowni parą z kamczackich wulkanów; zbudowanie działa hydrodynamicznego do rozcinania ziemi (cokolwiek miałoby to być)

Koleją, statkiem, autostopem, dwupłatowym samolotem zabiera nas Colin Thubron w najdalsze zakątki Syberii. Wsączamy się wraz z nim do miast, płyniemy z nim w stronę bieguna z dziecinnym oczekiwaniem, że „wszystkie południki zbiegną się w jednym punkcie, tuż przed twoimi oczami”, jedziemy koleją przez samo serce Azji. „Po Syberii” to znacznie więcej niż wspaniała książka podróżnicza czy reportaż – to przepiękna, porywająca literatura, która na długo pozostaje obecna w myślach i snach.

W 1933 roku na nagiej wyspie Nizino pośrodku Obu na Syberii znalazło się kilka tysięcy ludzi: wygłodzonych, obdartych, chorych, pozbawionych dachu nad głową i jakichkolwiek narzędzi. Wśród nich „elementy zdeklasowane i szkodliwe społeczne”, których pozbyto się z wielkich miast mających być wizytówkami radzieckiego państwa, chłopi, którzy przed szalejącym głodem uciekali z rodzinnych wsi, a także ci, których jedyną winą było to, że przypadkiem wyszli po papierosy bez dokumentu tożsamości.

Porażająca jest posowiecka rzeczywistość, którą opisuje Jacek Hugo-Bader. Przytoczmy kilka wymownych liczb i faktów: w Rosji około 4 milionów ludzi nałogowo bierze narkotyki, drugie tyle to alkoholicy (w tym cierpiący na tytułową „białą gorączkę”, czyli obłed opilczy nazywany po rosyjsku zapojem), a płatne usługi seksualne w samej tylko Moskwie świadczy 100 tys. kobiet. Rosja przoduje w liczbie zabójstw i samobójstw, każdego dnia ginie tam półtora tysiąca ludzi. A mężczyźni wolą złapać AIDS, niż używać prezerwatyw, które obniżają ich poczucie wartości i męskości.

Książka Andrzeja Dybczaka „Gugara”, wydana ponad rok temu, jest opowieścią o pobycie autora wśród Ewenków; zarówno w wiosce, jak i w koczowniczym czumie. To historia wciągająca i ciekawa, a jednocześnie szarobura – burością życia bohaterów.

Już pierwsze rozdziały książki nie pozostawiają złudzeń – to nie sielanka. Wyruszając z całkiem jeszcze „ludzkiej” Moskwy, wkraczamy w świat pełen pijaków, narkomanów, prostytutek… Hugo-Bader bez cienia zażenowania opisuje wszelkie patologie. Szybko okazuje się, że stanowią one smutną, rosyjską codzienność.