Ci, którzy nie potrafią wspiąć się na drzewo, udowadniając tym swoją sprawność fizyczną, stają się bezużyteczni – do odstrzału. Noszący okulary – symbol intelektualistów – do odstrzału. Związani z poprzednim rządem funkcjonariusze – zdrajcy i kolaboranci – do odstrzału. Obywatele nie posiadający czystej krwi khmerskiej – do odstrzału…

Autor widział kompletnie wyludnione miasta (w tym niegdyś dwumilionowe Phnom Penh, w którym nie było ani jednego mieszkańca, za to roiło się od cykad), zniszczone wsie, opuszczone w ciągu pięciu minut domy, sklepy i zakłady przemysłowe. Oglądał zagarnięte przez dżunglę ulice metropolii, wysadzone w powietrze banki, ulice bez drogowskazów i szyldów. Widział masowe groby wypełnione rozłupanymi czaszkami, spotkał rodzeństwo dzieci kopiących – jak kopie się piłkę – głowę swojej zamordowanej matki, widział ludzi w stanie płynnym.

Są takie sytuacje, wobec których język wydaje się być bezradny, a jednak znajdują się ludzie, którzy potrafią go właściwie użyć. Śmierć, cierpienie, prześladowania, tortury, wojna potrzebują dobrego tłumacza – cierpliwego, wrażliwego i dociekliwego. Przedstawiam dzisiaj jednego z nich – Petera F. Idlinga, autora książki pt. „Uśmiech Pol Pota”.

Jest rok 1975. Władze w Kambodży przejmują Czerwoni Khmerzy. Europa jest zachwycona. Lewicujące środowiska Europy Zachodniej widzą w tym niewielkim kraju ucieleśnienie wszelkich idei równości i wolności. Komunizm jest możliwy – krzyczą nagłówki gazeta. Rewolucja przynosi oczekujące efekty – tak uważa cały demokratyczny świat. Również intelektualne środowiska szwedzkie podzielają entuzjazm – nowego, wspaniałego państwa.

Jako największy zaszczyt chyba każdy reporter traktuje nazwanie go tłumaczem kultur. Idlinga można przewrotnie mianować doskonałym tłumaczem całkowitego braku kultury, niepojętego barbarzyństwa, które wydarzyło się na oczach tak zwanego cywilizowanego świata i którego racjonalnie wytłumaczyć się nie da. Szwedzki reporter pokazuje jednak tamte realia w sposób tak obrazowy i dokładny, że czyni ich odbiorcę niemal świadkiem opisywanych wydarzeń i wyposaża go w cenny kompas w postaci gruntownej wiedzy historycznej.

Urodził się w kraju o nazwie Kambodża. Jako dziecko najbardziej lubił grać w piłkę, kochał poezję romantyczną i grę na skrzypcach. Nazywał się Saloth Sar. Był człowiekiem z prowincji, który wyrwał się w daleki świat, poznał go i wrócił, by zaprowadzić nowy ład w swoim kraju, nazwanym Demokratyczną Kampuczą. Stanął na czele Czerwonych Khmerów, wydał wyrok śmierci na dawnego przyjaciela z boiska.

Kim był Saloth Sar, którego świat poznał jako Pol Pota? Kiedy w człowieku rodzi się bestia? Dlaczego takim okrucieństwem wykazał się chłopski syn, który miał dryg do piłki, lubił poezję romantyczną i grał na skrzypcach? Peter Froeberg Idling, szukając odpowiedzi na te pytania, bierze pod lupę życie Saloth Sara.

„Samsara” to wielka, azjatycka przygoda. To podróż z plecakiem w nieznane, zwykle autostopem czy na dachach lokalnych autobusów, po drogach, które czasem są, a czasem ich nie ma. To spontaniczne zwiedzanie mało znanych, często wręcz trudno dostępnych miejsc, to niezwykła ciekawość świata i jego zgłębianie, smakowanie dosłownie wszystkimi zmysłami.

Spotkanie z Marzeną Filipczak, autorką książki „Jadę sobie. Azja. Przewodnik dla podróżujących kobiet”, odbędzie się 29 lipca, o godzinie 19.00 w warszawskim klubie Herezja (ul. Chłodna 35/37).

Samotna, biała kobieta w Azji? W tanich hotelach, w zapchanych autobusach, w nocnych pociągach i zbiorowych dżipach? Tak, to możliwe. I Marzena Filipczak pokazuje, jak się do tego zabrać. Bo książka, prócz barwnego i żywego opisu odwiedzanych miejsc, zawiera także całe mnóstwo praktycznych porad i informacji.