Hatzfeld w swej książce podróżuje po Rwandzie, opisuje jej krajobraz, jej piękno, spokój, dziewiczość i naturalność. Ukazuje Rwandę jako raj na ziemi, nieskażony cywilizacją ogród obfitości, by zaraz przywołać wyłaniające się z wspomnień swych rozmówców apokaliptyczne sceny pełne krwi, przemocy i okrucieństwa. Nie ma takiego miejsca w Rwandzie, gdzie Hatzfelda nie urzekłaby przyroda i nie ma takiego skrawka ziemi, który nie wchłonąłby krwi niewinnych ofiar, nie ma człowieka, który by nie był w ludobójstwo zamieszany

Z opowieści ocalałych wyłania się obraz zbrodni dokonanej przez niemal całą populację Hutu nie z biedy, czy braku wykształcenia, ale ze „zwyrodnienia inteligencji”. Systematycznej, mechanicznej, barbarzyńskiej. Ponad 800 000 zabitych w ciągu 100 dni bez uciekania się do „wyrafinowanych” nazistowskich metod masowej eksterminacji. Niemal doskonałej.

W trakcie lektury czułem niepokój kolejnych, nieznanych zdań i stron reportażu. Wydawało mi się, że obserwuję krwawe wydarzenia z perspektywy bagna. Ukrywałem się razem z Tutsi pośród gęstych traw. Czułem niepokój kolejnych, nieznanych zdań i stron reportażu. W wyobraźni widziałem maczety, złowrogie nawoływania Hutu i wszechobecną śmierć.

Choć Jean Hatzfeld przeprowadzając wywiady z ocalałymi poszukuje przyczyn, dla których tysiące Hutu rzucili się mordować swoich sąsiadów, główny cel jego pisania jest inny. Przede wszystkim chce rzucić światło na historię tych, którzy przeżyli – historię, która przez większość mediów i autorów książek była przemilczana czy ignorowana.

Rozmówcy autora wcale nie próbują ukryć się za sztuczną skruchą, mówią jak było, co czuli zatapiając ostrza maczet w szyjach niedawnych przyjaciół: ”To było męczące, ale i wciągające, jak jakaś nowa rozrywka. Nawet ich nie liczyłem…” – wyznaje Leopord. Teraz nie mają nic. Wracają z więzień na leżące odłogiem pola, zastają wyprzedane majątki, żony z dziećmi innych mężczyzn.

„Linia zanurzenia” to pełnokrwista powieść. Jej bohaterowie zadają takie same pytania, jakie stawia sobie pewnie i sam autor i jego czytelnicy. W historię, która ma swój początek i koniec Hatzfeld powtykał rozważania o wojnie, powodach uczestniczenia w niej, czy naturze literatury. Ten zabieg zaowocował zagnieżdżonymi w fabule esejami.

Laureatem pierwszej edycji Nagrody imienia Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki został Jean Hatzfeld. „Strategia antylop” – nagrodzony zbiór reportaży jego autorstwa dotyczących wojny domowej w Rwandzie, ukazał się w zeszłym roku nakładem Wydawnictwa Czarne.

„Strategia antylop” to straszna, przerażająca opowieść o niewyobrażalnej rzezi, jaka dokonała się w Rwandzie w 1994 roku. To zapis ogromu ludzkiego cierpienia i tragedii, historia ocalonych i ich oprawców oraz niezwykłej walki o przeżycie.

Przedstawiamy program spotkań i imprez związanych z Nagrodą im. R. Kapuścińskiego, które odbędą się podczas zbliżających się Warszawskich Targów Książki, w dniach 13 – 16 maja.

Kapituła Nagrody im. R. Kapuscińskiego za reportaż literacki ogłosiła piątkę finalistów. Oto nominowane książki: „Afrykańska odyseja” Klausa Brinkbäumera, „Nocni wędrowcy” Wojciecha Jegielskiego, „Serce narodu koło przystanku” Włodzimierza Nowaka, „Strategia antylop” Jeana Hatzfelda, „Zaginione białe plemiona” Riccardia Orizia.