Jaki obraz współczesnej Rosji ma w głowie przeciętny Polak? Sądzę, że bardzo niejasny. Z jednej strony „Kryminalnaja Rasija”, kraj wielkiej biedy, alkoholu, bezdomnych dzieci, wenerycznych chorób itd. Z jakąż zachłannością nasi rodacy rzucają się jednak na zupełnie inny jej wizerunek. Na informacje, ile się
tam sprzedaje luksusowych samochodów, jakie wille i pałace się stawia… Nie mogę się oprzeć wrażeniu, że ta lukrowana Rosja wypiera coraz bardziej z naszej świadomości tę Rosję prawdziwą, mamy więc jeszcze kolejne miejsce, w którym jest podobno lepiej niż u nas.

W reportażach Jacka Hugo-Badera bardzo podoba mi się uważność, z jaką autor przygląda się pojedynczym ludziom. Jego trafne, przenikliwe spostrzeżenia, jego zainteresowanie losem konkretnej jednostki wplątanej w wir historii, popełniającej błędy czy odnoszącej sukcesy.

Porażająca jest posowiecka rzeczywistość, którą opisuje Jacek Hugo-Bader. Przytoczmy kilka wymownych liczb i faktów: w Rosji około 4 milionów ludzi nałogowo bierze narkotyki, drugie tyle to alkoholicy (w tym cierpiący na tytułową „białą gorączkę”, czyli obłed opilczy nazywany po rosyjsku zapojem), a płatne usługi seksualne w samej tylko Moskwie świadczy 100 tys. kobiet. Rosja przoduje w liczbie zabójstw i samobójstw, każdego dnia ginie tam półtora tysiąca ludzi. A mężczyźni wolą złapać AIDS, niż używać prezerwatyw, które obniżają ich poczucie wartości i męskości.

Czy za ZSRR można tęsknić? Owszem, w dodatku wydaje się to tęsknota całkiem uzasadniona. Obywatele byłego Kraju Rad nie odnajdują się w nowej rzeczywistości. Tęsknią za ustalonym z góry porządkiem, za celem, który mieli w czasach, gdy najważniejszym zadaniem człowieka miało być budowanie socjalizmu.

Co łączy wszystkich bohaterów reportaży Jacka Hugo-Badera? Wydaje się, że można ich nazwać sierotami po Związku Radzieckim, który przestał istnieć w 1991 roku. Zwykli ludzie, ale także Bohaterowie ZSRR, elity ekonomiczne i społeczne tej wieloletniej potęgi światowej nie potrafią się odnaleźć w nowej, poradzieckiej rzeczywistości. Z sentymentem wspominają czasy, gdy państwo decydowało o losach i życiu codziennym obywateli.

W dniach 23-25 kwietnia, w ramach Festiwalu Przygody Mandragon, odbędą się spotkania ze znanymi polskimi reporterami: Maxem Cegielskim i Jackiem Hugo-Baderem.

Jacek Hugo-Bader opowiada historie ludzi mieszkających w kraju, gdzie przez wieki tępiono wszelki indywidualizm. Często są to ludzie wybitni – naukowcy, nobliści, uczeni – nazwiska dobrze znane całemu światu. Kałasznikow, Landau, Kapica, Tierieszkowa. Reporter odnalazł ich, spotkał się z nimi i porozmawiał.

Jacek Hugo-Bader spotka się ze swoimi czytelnikami w Gryfinie po Szczecinem (28. lutego), w Bydgoszczy (1. marca), w Szubinie (2. marca) i w Warszawie (3. marca).

Reportaże zebrane w tomie „20 lat nowej Polski w reportażach według Mariusza Szczygła” opowiadają o poszukiwaniu swojego miejsca w nowej, nieznanej, rzeczywistości. Bohaterzy kolejnych opowieści, pozostawieni nagle bez moralnego wsparcia, szukają sami, na własną rękę, sposobu na przeżycie. Co najsmutniejsze – w wielu przypadkach, zarówno w książce, jak i w rzeczywistości – właśnie sposobu na przeżycie, a nie na życie.

Kraków (17 – 22 listopada), Warszawa (17 – 19 listopada), Białystok (18 – 20 listopada), Bielsko-Biała (18 – 20 listopada), Poznań (18 – 21 listopada) i Gdańsk (19 – 20 listopada) to miasta, w których odbędą się imprezy festiwalowe.