Szacuje się, że w wyniku prześladowań nazistów zginęło około pół miliona Romów. On sami próbowali i nadal próbują poznać losy swoich współbraci, poszukać tożsamości, własnymi słowami opisać Zagładę. Początkiem jest zmiana nazewnictwa tragedii. Dlatego nie Holokaust, lecz romskie „Porajmos” – pożeranie lub „Samudaripen” – ludobójstwo.

Siłą książki Avey’a jest bez wątpienia jej język. Prosty, mocny i jasny, pozbawiony wyszukanych ornamentów, bo w samej swojej treści zawiera ogromny ładunek emocji, które udzielają się czytelnikowi jak podczas relacji zdarzeń „na gorąco”. Wrażenie bliskości autor tworzy też poprzez bezpośrednie zwroty do odbiorcy, któremu poleca coś sobie wyobrazić czy przypomnieć. Prostota stylu może momentami wydawać się pretensjonalna, jednak trafia wprost do wyobraźni i emocji czytelnika, który nie może się od tekstu oderwać.

„Tajni egzekutorzy” Danny’ego Baza to książka o zemście. Autor twierdzi w niej, że należał do tajnej organizacji mającej na celu chwytanie i osądzanie hitlerowskich zbrodniarzy. Organizacja składała się wyłącznie z osób które przeżyły Holocaust, oraz potomków ofiar zagłady żydów podczas II Wojny Światowej.

„Higieniści” to tekst, które próbuje wytłumaczyć przyczyny i zaangażowanie państw w idee czystości rasy. Purytanizm społeczny, dominujący w protestantyzmie determinizm egzystencji, zależność lekarzy od państwa, silnie utożsamianie się z organami administracji, ekonomia to tylko niektóre elementy składające się na popularności eugeniki w krajach skandynawskich. Wyjaśnienia i tłumaczenia osób odpowiedzialnych za ten szatański proceder nie sposób nie zrozumieć.

Byliście ostatnio na wycieczce w synagodze? A może na Starym Mieście kupiliście drewnianą figurkę Żyda grającego na skrzypcach? Gracie muzykę klezmerską? Wiecie, gdzie znajdowało się getto? A może mieszkacie w pożydowskiej kamienicy? Kto wie, możliwe, że pod osłoną nocy piszecie na murach „Jude raus!”, a potem czytacie do poduszki „Jak rozpoznać Żyda”?

Zaletą tekstów Pereca Opoczyńskiego jest to, że sprawiają wrażenie bardzo autentycznych. Nie wiemy, na ile reportaże te uległy fabularyzacji, jednak czytając je mamy wrażenie bliskości opisywanych miejsc i ludzi. Ludzkie proporcje pomiędzy tragedią, współczuciem i tym, co jeszcze mogło być pozytywne dodają tekstom realności.