Bohaterami książki Tochmana są głównie kobiety (eksterminacja dotyczyła przede wszystkim mężczyzn). Bośniackie kobiety naznaczone cierpieniem, są żywym symbolem pamięci, obrazem tego co drugi człowiek może uczynić człowiekowi. Bez sztafażu zawiłej metaforyki – wojna to fizyczne i psychiczne cierpienie w trakcie prowadzenia działań zbrojnych i po ich zakończeniu.

Zbrodniarzy wojennych nazywa się często psychopatami czy też zwyrodnialcami. Powszechnie uważa się, że są to ludzie bez jakiegokolwiek moralnego kręgosłupa, pozbawieni wszelkiej wrażliwości. Kim bowiem trzeba być, żeby z zimną krwią mordować tysiące zupełnie bezbronnych cywilów, a w tym i starców, kobiety i dzieci? Kim trzeba być, żeby tak dalece dać się porwać choćby najwspanialszej ideologii?

W oczach amerykańskiego dziennikarza nie ma dwóch krajów jednakowych. Postkomunistyczna Rumunia to zupełnie inny kraj niż sąsiadująca z nią podstkomunistyczna Bułgaria. Kaplan wie, co mówi – wszak jeździ zazwyczaj pociągiem, naprawdę wtapia się w odwiedzany przez siebie świat, świadomie rezygnując z wygody samolotu. O takiej formie podrózy powie, że tylko dzięki niej można poznać prawdziwą odległość dzielącą dwa kraje.

Robert D. Kaplan poznawał Bałkany w gorących od wydarzeń latach osiemdziesiątych i dziewiędziesiątych XX wieku. Zafascynowany urokiem i historią tego regionu, Kaplan usiłował połączyć relacje z wydarzeń, których był świadkiem, z historią miejsc, które zobaczył. „Bałkańskie upiory. Podróż przez historię” to zbiór pasjonujących, ale i przerażających reportaży historycznych, przedstawiających wpływ historii na współczesne losy państw i ludzi.

Tochman przypomina nam o zdarzeniach okrutnych, które przecież po II wojnie światowej miały się już nigdy więcej nie wydarzyć. Bo jakże to? W cywilizowanym świecie, po ciężkich doświadczeniach wojny, znowu powraca tak nieludzki terror?

10. marca, o godz. 18.00, w warszawskim Domu Spotkań z Historią (ul. Karowa 20), odbędzie się dyskusja wokół książki Roberta D. Kaplana, „Bałkańskie upiory”. Po debacie przewidziany jest pokaz filmu Rajko Grlicia, „Posterunek graniczny”. Wstęp wolny.