Pisarska relacja jest właściwie zbiorem plotek, zasłyszanych sensacji i opinii, z których powstała historia Australii. W ten sposób Bill Bryson naszkicował jej zbiorowy portret. Na ile jest on realny, a w jakiej części to subiektywne odczucie człowieka z innego świata? To może już tylko stwierdzić czytelnik, bo tyle jest opinii, ilu odbiorców.

„Terra nullius” nie jest publikacją jednogatunkową, to nie esej, nie reportaż, nie dokument historyczny. To kombinacja wszystkich wymienionych narracji, spleciona z głęboką intymistyką podróżnika, zafascynowanego inną kulturą i szukającego prawdy o człowieku. Lindqvist jest stronniczy, subiektywny, gra na emocjach, dotkliwie komentuje wypowiedzi naukowców (Levi-Strauss, Freud), a nawet ich obraża. Robi to wszystko z rozmysłem, rozmachem, a nierzadko z poczuciem humoru. I jest przy tym wiarygodny.

Historia stosunków białych kolonizatorów Australii z czarnymi – rdzenną ludnością tego kontynentu – jest historią przemocy, ucisku i grabieży. Kolejne pokolenia Aborygenów przekazują sobie opowieść o krwawym Czasie Dzikości i nie mniej okrutnym (choć w inny sposób) Czasie Misji. Książka Chloe Hooper stanowi w istocie ważny głos w dyskusji o zgubnych skutkach kolonializmu, „odczarowuje” przeszłość, zapełnia białą plamę.

W wielu miejscach książka zamienia się w esej, szkic historyczny, a nawet kryminał z płomiennym przesłuchaniem głównego podejrzanego włącznie. Oczywiście, to tylko dodatki, bo Hooper jak prawdziwy reporter dociera do miejsc, gdzie wydarzenia z 2004 roku mogły mieć początek, a więc do rodzinnych miejsc ofiary i kata. Nie może być jednak w pełni obiektywna, ponieważ jeśli jest się człowiekiem, choć z odrobiną współczucia, nie sposób zachowywać pozorów.

Trudno uwierzyć, ale jeszcze nie tak dawno nauką zajmowali sie dyletanci. Podobnie zadziwiająco wielu ludzi, uważanych w swoich społecznościach za porządnych obywateli, nie spełniało nawet podstawowych kryteriów człowieczeństwa, uważanych w dzisiejszych czasach za oczywistość. Podróż Lindqvista po Australii stanowi tło dla o wiele bardziej pasjonujacej podroży w czasie. Przy okazji dowiemy sie ciekawych rzeczy o ludzkiej psychice, zdziwimy sie, jak bogata i ciekawa jest kultura Aborygenów oraz odczujemy dumę narodową, kiedy pierwszym prawdziwym naukowcem okaże sie Polak, Bronisław Malinowski.

Palm Island to getto, w którym żyją potomkowie Aborygenów zesłanych tam przez australijski wymiar sprawiedliwości na przykład za – jak to ujęła autorka – „włóczęgostwo”, „wichrzycielstwo”, „nieprzystosowanie” albo „komunizm”. Oczywiście podobnych zarzutów nigdy nie postawiono żadnemu białemu. Aż do lat 70. ubiegłego stulecia obowiązywała na wyspie segregacja rasowa, a późniejsze, wzajemne relacje czarnych mieszkańców i nielicznych białych, nigdy nie były idealne.

Rasizm posunięty do rozmiarów, przy którym RPA z czasów apartheidu wydaje się być państwem demokratycznym, niewolnicza zależność państwowej władzy od polityków brytyjskich i amerykańskich, czy bieda porównywalna ze skrajnym ubóstwem państw rozwijających się – oto Australia, jaką przedstawia nam John Pilger w A Secret Country. Australia jakże różna od plakatowej, oficjalnej wersji rajskich plaż, wszechobecnego spokoju, dostatku i – wspominanego niejednokrotnie na kartach książki – Krokodyla Dundee.