Zadziwiający jest odwrót od fikcji na rzecz dokumentu w świecie, gdzie ponoć rzeczywistość nie istnieje, jak głosi dawna teza Jeana Baudrillarda, a właściwie zaciera się różnica pomiędzy rzeczywistością, a tym, co ją symuluje. Używając metafory filozofa: mapa wyprzedziła terytorium.
Kiedy autobus skończył bieg, ja ruszyłam do księgarni. To chyba najlepsza rekomendacja, jaka może przytrafić się tego typu wydarzeniom. Po lekturze książki o tym atlantyckim archipelagu, który na pierwszy rzut oka jawi się jako ciepły dom wielopokoleniowej rodziny, wiem na czym może polegać realizm magiczny w reportażu.
„Do ciepłych krajów” to też książka o podróży. Wróblewski podróż odczarowuje. Otwarcie przyznaje się do zmęczenia i wyczerpania nie tylko wędrówką, ale także spotykanymi ludźmi, którzy niejednokrotnie traktują go jak chodzący bankomat. Poza tym jest ich wiele i to na moment albo kilka chwil.
Polska w okresie transformacji to czas, w którym jedni się gubią, a drudzy budzą. Bieda ze wszystkimi swoimi smutnymi dziećmi przechadza się pod rękę z nowobogactwem, mijając cuda sakralnej architektury, a w tle słychać: „Och, Izka, daj dla mnie pyska”. Jest trochę straszno, bywa wesoło, niezmiennie godnie. Niby bohaterowie tych tekstów są przeciętni, ale w życiowych zmaganiach wykazują ponadprzeciętną godność i nieprzeciętną zaradność.
Perspektywa jaką obrał Tyrmand w opisywaniu Warszawy bliska jest dzisiejszemu alternatywnemu spojrzeniu na miasto. Współcześnie poznawanie stolicy nie jest już tak mocno skoncentrowane na zabytkach i pomnikach, uznanych przez ekspertów za godne podziwiania. Miasto można poczuć przez pryzmat jego życia codziennego, ludzi w nim mieszkających aktualnie albo w nim żyjących dawniej.
„Linia zanurzenia” to pełnokrwista powieść. Jej bohaterowie zadają takie same pytania, jakie stawia sobie pewnie i sam autor i jego czytelnicy. W historię, która ma swój początek i koniec Hatzfeld powtykał rozważania o wojnie, powodach uczestniczenia w niej, czy naturze literatury. Ten zabieg zaowocował zagnieżdżonymi w fabule esejami.
Ten reportaż jest jak pocztówka z Kigali Memorial Centre. Na wierzchniej stronie zamiast tysiąca wzgórz i miliona uśmiechów narysowana jest śmierć rękoma konkretnych ludzi. Na odwrocie nerwowo spisany adresat, kilka uwag i garść pytań. Pocztówkę można schować głęboko albo wetknąć za szybkę kredensu.
To jest taka książka, podczas czytania której uśmiech nie schodzi człowiekowi z jego szlachetnego oblicza. Ba, na samo wspomnienie lektury mięśnie twarzy ściskają się w wiadomym celu. Nawet jeśli owa książka zdaje się nam miejscami artystycznym nieładem, który przeraża lukami albo straszy absurdalnymi rankingami mistrza. Potraktujmy „Rock Manna” jak smakowitą przystawkę. Zaledwie wstęp.
Nie jest to bynajmniej książka utrzymana w posthumanistycznym duchu, gdzie przedmioty traktowane są autonomicznie. Przeciwnie, jest szalenie antropocentryczna. Chodzi w niej o ludzi, pytanie o szczególne przedmioty to tylko pretekst, albo nawet więcej, to soczewka, przez którą poznajemy konkretne osoby. I tak mamy okazje zajrzeć do domów i serc dziennikarzy, aktorów, scenarzystów, poetów, artystów.
Ze zderzenia dwóch cywilizacji: polskiej i żydowskiej, zrodziła się opowieść nie tylko o Holokauście i stereotypach. „Ukryte stronice” to także książka o naturze zapamiętywania, pamiętania i wspominania oraz o relacjach pomiędzy matką a córką. Erin Einhorn w rodzinnej historii dostrzegła wiele białych plam, tajemnic i pogubionych wątków.
Przeczytaj: więcej informacji o konkursie i Regulamin
